AZMİN VE HAYAL KIRIKLIĞININ ÖYKÜSÜ: DEVRİM ARABALARI
Necip: Bir şey sorabilir miyim Latif Bey?
Latif: Sor bakalım.
Necip: Sizce bu otomobili yaparsak ne olur?
Latif: Hiçbir şey olmaz!
Necip: Nasıl olmaz? Boşuna mı çalışıyoruz?
Latif: Sen Ankara’daki kapatılan tayyare fabrikasını duydun mu?
Necip: Ankara mı? Evet…
Latif: O fabrika neden kapatıldı biliyor musun?
Necip: Hayır…
Latif: Fabrika ATATÜRK’ün emriyle kuruldu. 2. Dünya Savaşı’na kadar 112 tane değişik uçak imal edildi orada… Sonra fabrika kendini geliştirmeye başladı tabi, savaş sırasında da kimse bize uçak, eğitim uçağı vermediği için 185 tane eğitim uçağı yapıldı orada.
Necip: 185 tane mi?
Latif: Evet. Bunları yaptık biz… 1955 yılında, Hollandalılar bize 30 tane uçak siparişi verdi; ama dönemin işletmeler bakanı o siparişleri kabul ettirmedi. Hollandalılar da uçakları İngilizlere yaptırdı. Birkaç yıl sonra da fabrikayı tamamen kapatıp traktör fabrikasına dönüştürdüler. Gündüz ile orada yetiştik biz; çok acı çektik. Çok…
Necip: Ben, anlayamadım; neden kapattılar?
Latif: Biz kim, uçak yapmak kimmiş?
Necip: Eh yapmışsınız işte; başarmışsınız?
Latif: Türkiye’de hiçbir başarı cezasız kalmaz evlat!
Bir süre nasıl başlamalı satırlara diye düşünürken bu diyalog ile başlamam gerektiğini düşündüm. Filmin belkemiği neresiydi diye sorsanız kesinlikle bu sahneydi derim çünkü. Bu diyalog hem Türkün zaten başardığını ve başarabileceğini gösterirken teknik zorlukları, bürokratik engelleri ve kişisel fedakarlıkları da gözler önüne seriyor.
Filmin en başından beridir de Necip karakterini kıskanırken buldum kendimi, bunu da söylemeden geçemeyeceğim. Böylesine eşsiz bir sürece genç bir mühendisken dahil olabilmek… Mühendis ve teknikerlerimizin insan üstü bi çalışma ve inanç ile üstlerini düşeni fazlasıyla yapmaları göğüs kabartan cinsten.
Oyuncu kadrosu ve senaryoya yapılabilecek bir yorum olduğunu düşünmüyorum. ‘Mühendislik öğrencileri için ilham olabilecek filmler’ listelerinin genelde en başındadır bu film ama benim için sadece mühendisler değil ‘Türk gençleri için ilham olabilecek filmler’ listelerinde kesinlikle başı çekmeli. Neden mi? Çünkü ‘Bizim asıl devrimi zihinlerde yapmamız lazım.’